De Geschiedenis herhaalt zich

Nu onze premier in enkele maanden tijd  zijn frame heeft veranderd van ‘we blijven gewoon lekker barbecueën’ naar ‘Nederland wordt Olympisch kampioen in klimaataanpak’, zou je haast denken dat hij om is. Maar niets is minder waar. Eén van de problemen met Rutte’s behendigheid is dat hij ook nu weer soepel meebeweegt met wat de publieke opinie en de formatiedruk van hem vraagt. Maar echt doorpakken, echt visie ontwikkelen en echt de boel op de schop nemen: het lijkt er gewoon niet in te zitten met onze liberale voorman. En dat terwijl de geschiedenis leert dat het uiteindelijk in ons aller belang is, ook economisch, om nu de koe bij de horens te grijpen. Daar is niets iliberaals aan.

Voor de geschiedenisliefhebbers onder ons zijn er mooie parallellen tussen de klimaatproblematiek van vandaag en de gezondheidsproblematiek van rond 1900. Ook toen was decennia lang de roep dat de individuele burger eens op moest houden met het drinken van vies water, het wonen in smerige kelders en het verzamelen van smerige ziekten. Totdat al die ziekten en ongemakken wel erg vervelend werden voor de bourgeoisie en de elite. Toen werd uiteindelijk de conclusie getrokken dat er een systeemverandering nodig was, van gezondheidszorg tot drinkwatervoorziening en van scholing tot riolering. Het land moest op de schop, en dat leidde tot een nieuwe en lange periode van welvaart.

Ook in de klimaatproblematiek zien wij al decennia de waarschuwingen voor onze gezondheid, onze veiligheid en onze economie. Maar even lang ook was het adagium dat de individuele burger het tij moet keren. Die moet gewoon eens ophouden met benzine tanken, plofkippen eten en in geïsoleerde huizen wonen. Gewoon iedereen aan de zonnepanelen en de Tesla, dan komt alles goed. De zelfredzame burger noemt Rutte dat. Maar ook nu geldt dat die burger niet in staat zal zijn tot aanschaf van die Tesla, die zonnepanelen of de exclusieve varkenshaasjes van de Groene Slager. Ook nu geldt dat de overheid moet komen met een grand vision en een grand design. Net als in 1900 blijkt de oplossing te liggen in het collectief. En net als toen betaalt de bovenklasse het grootste deel van de rekening, zo zit ons belastingsysteem nu eenmaal in elkaar. Maar net als toen, zal die bovenklasse ook dan weer volop meeprofiteren van het vernieuwde normaal, dat weer zal zinderen van nieuwe ondernemerskansen. Dus dat trekt de zaken weer recht.

En wederom kan Nederland dus een voorsprong nemen, of die voorsprong verliezen. Het is maar waar we voor kiezen. Want ja, klimaat houdt zich inderdaad niet aan grenzen, maar dat betekent niet dat we moeten zitten wachten op mondiale of Europese druk. Wij kunnen er ook voor kiezen om op de muziek vooruit te lopen. Om Groningen tot de nieuwe Europese green energy hub te maken bijvoorbeeld, om schone kernenergie te bouwen, om onze internationale infrastructuur aan te passen, om offshore waterstof grootschalig tot ontwikkeling te brengen en om de vieze industrie van de vorige eeuw een nieuwe voorsprong te bieden door deze te vergroenen, in plaats van het land uit te pesten.

Het is maar waar je voor kiest.