Minderheid zonder profijt

Zoals het een liberale hoofdredacteur beaamt heb ik opnieuw de vrijheid genomen om verslag te doen over een kwestie die op het einde van haar actualiteit zit. We gaan het namelijk hebben over de coalitiegesprekken en de voor en nadelen van een minderheidskabinet. Gelukkig is Nederland er goed in om het Belgische voorbeeld te volgen en er vrij lange coalitievormingen op na te houden, waardoor ik geoorloofd ben om zo lang te doen over het schrijven van een artikel. Afgelopen maandag hadden wij bij de JOVD-Groningen Carolyne van der Plas te gast en zij was erg verheugd met het vooruitzicht van een minderheidskabinet. Dit biedt splintertjes zoals de hare natuurlijk ook optimale invloed en zichtbaarheid. Hoewel ik niet tegen het idee van een minderheidskabinet vanuit het midden ben, voorzie ik toch wel enkele nadelen.

Een minderheidskabinet vanuit het midden kan erg nuttig zijn. Landen zoals Zweden doen het al een lange tijd op deze manier met goede resultaten. Belangrijke deals bij belangrijke dossiers kunnen gesloten worden met links en rechts op basis van hun belangen. Als een dergelijk kabinet links haar zin kan geven op klimaatuitgaves, dan betekent dat ze minder kunnen klagen als rechts dan haar zin krijgt als we migratie wat meer inperken. Oftewel, het kabinet gaat per kwestie met de kamer in overleg om tot een zo groot mogelijke consensus te komen. Dit kan beschouwd worden als meer democratisch en adresseert ook de roep om meer openheid in het bestuur aangezien er meer onderhandeld moet worden. Dit betekent dus minder restrictieve regeerakkoorden en meer overleg en macht naar het parlement. Het minderheidskabinet is echter niet een heilige graal of het meest voor de hand liggende model om de huidige problemen op te lossen

Om te beginnen zijn er een aantal zaken die door de regering getackeld moeten worden die een enige mate aan centrale macht vereisen. Coronabeleid is hier het meest duidelijke voorbeeld van. Onder de meeste partijen heerst een consensus wat betreft goed vaccinatiebeleid, er zijn echter ook partijen die geloven dat de vaccinaties een samenzwering zijn van de farmaceutische industrie en dat Bill Gates er stiekem chips in stopt. Zelfs over de meest fundamentele zaken bestaan er onoverbrugbare beslissingen. Niet alleen zorgen de extreme partijen ervoor dat de effectiviteit van het minderheidskabinet daalt, maar dit systeem levert ze ook meer zetels op. Partijen, die te extreem zijn voor coalitievorming, mogen ineens aan de onderhandelingstafel zitten aangezien de paar zetels die ze hebben uitmaken voor de voorgestelde wet. Kiezers die tactisch stemmen, zullen die partijen nu sneller overwegen, aangezien ze nu  aanzienlijk dichter tegen de regering aan schuren.

Deze divisies zijn nog nijpender als het gaat om zaken zoals klimaatverandering en immigratie. Het is om die reden dat een meerderheidskabinet met meer competentie wat betreft besluitvorming de voorkeur geniet wat betreft de controversiële dossiers. Het is ook helemaal niet van de zotte dat er zoiets bestaat als een ‘winnaar’ binnen een democratisch systeem. Als jouw partij de stemmen heeft en een coalitie met een meerderheid kan vormen, dan moet de regering die daaruit ontstaat ook de competentie hebben om wat macht uit te oefenen. Dit is niet in strijd met democratische of liberale waarden.

Een minderheidskabinet blijft desalniettemin een optie met een aantal voordelen die zeker niet over het hoofd mogen worden gezien. Of het nou vandaag de dag met de huidige politieke situatie een goed plan is dat valt wat mij betreft nog te bezien.

 

Jesse Jacobs

Hoofdredacteur De Jonge Liberaal