Coronamoeheid, niet werkende maatregelen en voor wie doen we het eigenlijk?

Het nieuws wordt op het moment van schrijven gedomineerd door hogere besmettingscijfers, meer coronamaatregelen en gefrustreerde ondernemers. Dan zijn er nog zorgen over de psychologische gezondheid van de bevolking en is er geruzie binnen het kabinet, maar dat terzijde. Het coronabeleid heeft de samenleving in zijn greep, maar het geheel van maatregelen is tegenwoordig zo onsamenhangend dat het cognitief aantrekkelijk is om complottheorieën aan te gaan hangen. Waarom doen we ons dit eigenlijk aan? En hebben veel van ons inmiddels niet liever gewoon corona?

Mondkapjesplicht

Een zeer verdacht punt in het huidige beleid is de mondkapjesplicht. Waar in 2019 het kabinet nog vol verve een verbod op gezichtsbedekkende kleding inlaste, is het nu verplicht uw gezicht te bedekken. Deze zwaaier wordt niet logischer met betrekking tot het coronavirus. Een mondkapje heeft namelijk alleen zin als deze goed gedragen wordt. De mensen die voor de plicht, toen er nog een dringend advies gold, geen kapje wilden dragen gaan zich niet ineens verdiepen in de juiste wijzen van het dragen van een kap.
In plaats daarvan worden wegwerpkapjes massaal gerecycled, heeft de staat weer een aantal vrijheidlievende burgers boos gemaakt en is er sprake van schijnveiligheid. Waarom dit een goed idee was moet nog steeds even fijntjes uitgelegd worden want de eerste boetes zijn al geschreven. De schijn van paniekvoetbal lijkt niet te vermijden.

Horecasluiting

Ook de sluiting van de horeca lijkt meer te zijn gestoeld op ouderwets burgertje pesten dan dat het een goed doordachte zet is om de besmettingscijfers terug te dringen. Voor de sluiting was al bekend dat de kans op besmetting in huiselijke sfeer vele malen hoger is dan in een horecatent, en dat is nou juist waar contacten zich naartoe verplaatsen als men niet meer in een restaurant mag zitten. Voor het sluiten van Cafés was misschien iets te zeggen, maar restaurants hebben uitstekend werk geleverd met betrekking tot het indammen van besmettingscijfers. Onder de streep geldt hetzelfde principe als in de drugswereld: alles wat je niet georganiseerd plaats laat vinden, neemt ongewenst georganiseerde vormen aan.

Dan wat

Na het constateren van bovenstaande feiten ontkomt men niet aan de conclusie dat het arsenaal dat de staat heeft om het virus in te dammen verbruikt is. De kans is groot dat het terugdringen van maatregelen nu een positiever effect heeft dan het toevoegen ervan. Dit omdat de beste maatregelen die zijn die mensen uit eigen beweging opvolgen: afstand houden, persoonlijke hygiëne en het mijden van drukte. Je kunt geen boetes uitdelen voor te dicht langs een omaatje lopen, evenals het niet wassen van handen of op een drukke plek zijn. De wetshandhaver moet daarvoor immers ook op die plek zijn en is daarmee zelf in overtreding.

Door steeds vervelendere en minder effectieve maatregelen uit te schrijven stuit de overheid burgers tegen de borst. Deze zijn vervolgens minder geneigd om mee te werken aan een collectieve corona-aanpak en gaan handelen vanuit een persoonlijke risicoafweging. Dan blijkt ineens dat veel Nederlanders geen groot risico ondervinden aan blootstelling aan het virus. De kans dat zij iets noemenswaardigs overhouden aan het coronavirus is misschien niet afwezig, maar wel verwaarloosbaar. Ook zijn risicogroepen makkelijk te bepalen en veel mensen zien dat zij daar zelf niet onder vallen en wel een risicootje kunnen lopen.

Wat je krijgt zijn burgers die uit frustratie en psychologische behoefte de niet handhaafbare regels niet opvolgen en zorgen voor hogere besmettingscijfers zonder daar zelf last van te ondervinden. De lockdown is misschien wel zwaarder, maar ook draagbaarder als men zich niet aan die maatregelen houdt. De essentiële, zachte maatregelen zoals afstand houden worden opengebroken als ventiel om de druk van harde maatregelen, de sluiting van de horeca, draagbaarder te maken. En dat werkt averechts.

Voor wie doen we het eigenlijk

En dat brengt problemen met zich mee. Er zijn immers mensen voor wie we wel afstand moeten houden, onze handen moeten wassen en drukte moeten mijden. Om de mensen die geen persoonlijk risico lopen aan het coronavirus mee te krijgen moet de overheid werken aan een draagbare corona aanpak. Dit is er een die zich beter richt op risicogroepen.

Risicogroepen moeten beter afgezonderd worden van de rest van de samenleving omdat het grootste risico op besmetting men niet heeft van een verkouden oudere, maar van een kerngezonde student die het virus bij zich draagt zonder hier iets van te merken. Daarbij is een gerichtere aanpak alles dat ons rest om ziekenhuiscijfers omlaag te brengen.

Daarbij moet het grotere publiek perspectief geboden worden. Mensen gaan niet meewerken aan iets waarmee ze alleen kunnen verliezen. De lockdown zoals die nu staat is voor velen draagbaarder als zij zich minder strikt aan regels houden. Lagere besmettingscijfers onder niet-risicogroepen zijn alleen haalbaar als deze mensen minder hard bejegend worden. De meest effectieve maatregelen zijn immers afhankelijk van welwillendheid.

 

Pieter Bas van Zuijlekom

Redacteur De Jonge Liberaal