Vrije keuze, volledige vrijheid

Het uit Wuhan stammende Coronavirus heeft fascinerende situaties teweeg gebracht in ons koude kikkerlandje. Collectief zijn de Nederlanders gaan proberen om een virus waarvan ze nog lang niet alles weten in te dammen. Dat het coronavirus gevaarlijk is staat echter als een paal boven water: Ondanks een intelligente lockdown betreurt Nederland 6000 slachtoffers van een eerste golf. Het beleid van Rutte is echter desastreus geweest voor de vrijheid van haar burgers. Beperkingen die voor ons al lang ondenkbaar zijn, zijn het nieuwe normaal geworden. Zo worden onder meer het recht op vergadering en persoonlijke levenssfeer aangetast. Dit alles zonder dat er een stip op de horizon gloort: er is geen concrete hoop op een vaccin en groepsimmuniteit is van de tafel.

Tegendruk

Dit zet aan het denken over mogelijkheden om in deze situatie onze vrijheden wat minder in te perken. De noodzaak hiervoor blijkt uit de groeiend recalcitrante houding die Nederlanders hebben tegenover het beleid van Mark en Hugo. Stranden liggen weer vol als ooit tevoren en ook de Efteling word weer druk bezocht. In het publiek debat klinkt het steeds meer door, en ook met hun gedrag laten veel Nederlanders weten ontevreden te zijn met de huidige lijn van beleid. ’s Lands bestuurders hebben hier echter geen boodschap aan. Mark Rutte reageerde door de studenten een snaai te geven, Hugo de Jonge gaf aan om meer te willen doen tegen corona dan de wet hem toestaat en Burgervader Aboutaleb liet weten dat hij wil kunnen zeggen dat hij alles uit de kast heeft getrokken en voerde in Rotterdam een provisorische mondkapjesplicht in.

 

Geen gelijke monniken

Een grote bron van onvrede over het beleid is het feit dat mensen het risico dat met het virus komt niet ervaren. Het meest sprekend is het feit dat het virus in Rotterdam oplaaide onder studenten. Studenten ervaren als beter belezen jongeren het risico niet zo omdat het er voor hen niet is en gedragen zich ‘asociaal’. Daarmee is meteen de vinger op de zere plek gelegd: de hele samenleving is op slot om risico’s die lang niet iedereen loopt. Gehoord is al van de oude, dikke, rokende mannen die zwaar oververtegenwoordigd zijn in de coronastatistiek, maar ook mensen met longaandoeningen of hart- en vaatziekten zijn zeer kwetsbaar voor het virus.

 

Een impasse

Van de lockdown heeft echter iedereen last. Dit komt omdat de huidige lijn van de regering Nederlanders collectief verantwoordelijk stelt voor iedereens gezondheid. Dit is een zeer solidaire gedachte, maar gaat compleet voorbij aan de individualistische traditie die ons land kent. Als mondige burgers zijn Nederlanders maar al te vaak geneigd hun eigen boontjes te doppen. Natuurlijk heeft solidariteit ook zijn plaats, maar het kent ook een grens. Voor iedere individuele Nederlander ligt deze grens ergens anders, waarmee het langzaam afbrokkelende draagvlak voor een uitzichtloze lockdown te verklaren is: één voor één vinden allerlei individuen dat ze te veel moeten inleveren voor andermans gezondheid. Dit brengt ons in een impasse van burgers die hoe langer hoe meer de tirannie willen verdrijven tegenover bestuurders die alles gedaan willen hebben wat binnen hun kunnen ligt om mensenlevens te redden. Hiermee komen stapels coronaboetes, bergen bezwaarprocedures en worden de maatregelen steeds slechter handhaafbaar.

 

Een uitkomst

Om uit deze impasse te komen is het essentieel om de groeiende proteststem serieus te nemen. Steeds meer Nederlanders willen weer zelf bepalen hoeveel vrijheid ze opofferen voor hun gezondheid. Op het moment is dat echter niet voor iedereen mogelijk. Kwetsbaren hebben de keuze niet om coronavrij door het leven te gaan als niet iedereen zich aan strenge maatregelen houdt.

De noodzaak een land te creëren waarin iedereen zelf bepaalt welke gezondheidsrisico’s hij neemt is er echter ook. Hiervoor zal de beleidslijn van een gedwongen naar een vrijwillige lockdown moeten gaan. De winst hiervan komt op twee vlakken te liggen: aan de ene kant zullen velen aan vrijheid winnen, en aan de andere kant zal het veiliger worden voor hen die voor hun gezondheid kiezen. Dit kan al in beperkte mate door in te zetten op het meer bezorgen van boodschappen, actief te waarschuwen voor drukte en helder te maken hoe ouderen hun kleinkinderen coronaproof kunnen ontvangen zodat ze zelf geen risico hoeven lopen en hun kroos in vrijheid kunnen zien voortbestaan.

 

Zelfbeschikking

Het is tijd dat Nederland laat zien dat solidariteit geen opsluiting van allen ten bate van de kwetsbaren hoeft te betekenen. Een impasse van afbrokkelend draagvlak voor strenge maatregelen en verstrengende bestuurders maken het nodig dat Nederland haar lockdown nog intelligenter maakt. Dit kan door mensen hun eigen gezondheidsrisico’s te laten bepalen met als voorwaarde dat ze de risico’s van anderen niet vergroten. De uitzichtloosheid van deze crisis laat ons er niet aan ontkomen het land zo in te richten dat coronamijders en onzichtbaar besmettelijken in gezondheid én in vrijheid samen kunnen leven.

 

 

Pieter Bas

Redactielid Jonge Liberaal 2020