Zuid-Amerika staat in brand

 

U hoeft de krant maar te pakken of er staat wel een artikel in over protesten of rellen in een land gelegen in Zuid-Amerika. Van Venezuela tot Argentinië en van Honduras tot Paraguay, overal is er onrust. Hoe komt het dat er land voor land massale protesten ontstaan in dit door linkse politici geleidde werelddeel? Hiervoor richten wij ons op Venezuela en Bolivia.

Koploper in onrust en protest is Venezuela. Al sinds 2017 staat het land soms letterlijk, vaak figuurlijk in de fik. Massaal protesteren de mensen tegen of voor het huidige staatshoofd Maduro, wat vaak resulteert in gewelddadige conflicten tussen beide groepen.  De ellende begon allemaal in april 2013 toen de socialistische dictator Nicolás Maduro de zittende president Capriles met een kleine meerderheid versloeg. Zoals te verwachten valt bij een socialistische regering verslechterde de economie al snel, schoot de inflatie omhoog en ontstond er veel schaarste wat betreft primaire levensmiddelen. Mede hierdoor won de oppositie de eerst volgende parlementsverkiezingen in december 2015, maar Maduro gaf niks om de wil van het volk. Maduro liet het oude parlement – waar hij nog de grootste was – snel een machtigingswet aannemen, waardoor hij een jaar lang bij nooddecreet mocht regeren.

Tijdens dit jaar schreef Maduro verkiezingen uit voor een Grondwetgevende Vergadering. De oppositie boycotte deze verkiezingen, vermoedelijk waar Maduro op hoopte, en zo bestond de vergadering volledig uit regeringsaanhangers. Het parlement werd genegeerd door Maduro en de gekozen grondwet vergadering ontving de parlementstaken, want deze vergadering luisterde braaf naar de dictator. In maart 2017 was de Venezolaanse oppositie het autocratische bewind van Maduro zat. Zij eisten de aftreding van Maduro en riepen op te protesteren. Deze protesten liepen uit tot heftige confrontaties tussen voor- en tegenstanders van Maduro. In juni 2017 stond het dodental al op 76 en waren er meer dan duizend gewonden gevallen. Het geweld minderde, maar de protesten bleven doorgaan.

Na twee jaar van onrust werd er op 23 januari 2019 opnieuw olie op het vuur gegooid: Juan Guaidó, de gekozen voorzitter van het ‘officiële’ parlement riep zich uit tot interim-president. Een heuse staatsgreep is begonnen.  Guaidó kreeg al snel veel internationale steun van onder andere de Verenigde Staten en Nederland. Dit leidde wederom tot veel heftige confrontaties tussen voor- en tegenstanders. Hierbij zijn meer dan 40 mensen omgekomen en ruim 850 mensen gearresteerd in één week tijd. Door de (politieke) onrust in het land zijn al ruim 4 miljoen inwoners (ongeveer 15% van de bevolking) gevlucht naar de buurlanden, waaronder het Caribische deel van ons Koninkrijk.
Het linkse bewind van Maduro heeft de economie naar de knoppen geholpen, het land tot op het bot verdeeld en voor massale vluchtelingen stromen gezorgd.

Afgelopen oktober gingen ook in Bolivia mensen massaal de straat op. Zij keerden zich tegen de ondertussen ex-president Morales. Morales was sinds januari 2006 president van Bolivia en leider van de MAS-partij, de socialistische partij van Bolivia. Hij kreeg bij de presidentsverkiezingen in 2006 een absolute meerderheid van de stemmen (53.7%), wat ongebruikelijk is in Bolivia. Later in 2009 won zijn partij ook de absolute meerderheid in beide huizen van het Nationaal Congres van Bolivia. Wat is er in 10 jaar tijd veranderd, waarbij Morales van een absolute meerderheid in 2009, naar vluchten naar Mexico in 2019 is gegaan?

De belangrijkste gebeurtenis vond direct in 2009 plaats: Bolivia nam een nieuwe grondwet aan. Zo kon de president vaker dan twee keer verkozen worden, wat voor 2009 niet kon. In 2014 begon Morales aan zijn derde termijn en probeerde hij via een referendum een vierde termijn af te dwingen. Dit referendum pakte nadelig uit voor Morales; het werd verworpen. Maar dit was niet het einde: Morales grabbelde even in zijn broekzak en vond daar de rechters van het Constitutionele Hof van Bolivia. Dit is te vergelijken met de Hoge Raad in Nederland. Dit Hof verwierp de uitkomst van het referendum en Morales mocht zich afgelopen jaar bij de verkiezingen nog voor een vierde keer verkiesbaar stellen.

Toen Morales dit jaar voor de vierde keer won, knapte er iets bij de bevolking van Bolivia. Ze waren klaar met de linkse flauwekul van Morales en zij voelden zich verraden door de uitspraak van het Constitutionele Hof. Zodoende begonnen de protesten en als kers op de taart kwam er een onderzoek van de Organisatie van Amerikaanse Staten. Dit onderzoek toonde grootschalige fraude bij de verkiezingen aan en de demonstranten waren niet meer te houden. Morales zag zijn Waterloo ontstaan. Hij deed afstand van zijn presidentschap en vroeg om politiek asiel in Mexico. Jeanine Áñez van de sociaal democraten is sindsdien waarnemend president van Bolivia en de rust keert langzaam terug in Bolivia. De Bolivianen waren klaar met de onderdrukking en corruptie van Morales. Zij lieten dit massaal weten en dit resulteerde in diens aftreden. Nu Maduro nog.

Niet alleen Venezuela en Bolivia hebben politieke-crisissen. Op dit moment zijn er ook protesten bezig in Honduras, Colombia, Chili, Brazilië, Argentinië, Peru, Paraguay en Ecuador. Zoals de titel al zegt: heel Zuid-Amerika staat in brand.

Na het koloniseren van Zuid-Amerika in de 15e eeuw, zijn linkse politici van tegenwoordig de grootste bedreiging voor de inheemse bevolking. Ze zaaien dood en verderf onder de eigen bevolking en hebben alleen interesse in hun eigen belang en macht.

 

Thomas Faassen

Commissie Actuele Politiek JOVD Groningen