Wachtgeld en Integriteit binnen de VVD

De zoveelste integriteitskwestie binnen de VVD, deed zich deze decembermaand weer voor. Dit keer bij niemand minder dan VVD fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. Dijkhoff blijkt 37.000 euro wachtgeld  ontvangen te hebben bovenop zijn salaris. Daarnaast hebben Dijkhoff en premier Rutte reiskostenvergoeding ontvangen voor niet gemaakte reiskosten. Het vertrouwen in de politiek (m.n. Tweede Kamer) is al jaren laag, in 2018 lag het rond de 42%. Een gebrek aan vertrouwen is een groot probleem in een democratie, zonder vertrouwen brokkelt deze namelijk af. Hierdoor wordt er minder gestemd of wordt er een proteststem uitgebracht. Beiden dragen niet bij aan het goed besturen van ons land.

Hoe zit het precies met de wachtgeldregeling? Zijn politici zakkenvullers, of zit er een gedachte achter het wachtgeld? In de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers, afgekort Appa, wordt het pensioen en de Appa-uitkering, beter bekend als wachtgeld, geregeld. Als een politicus niet herkozen wordt of terugtreedt heeft hij recht op wachtgeld. De hoogte van het wachtgeld is afhankelijk van de hoogte van het laatst verdiende salaris in de betreffende positie. Het wachtgeld bedraagt maximaal 80% van het salaris. De duur van het wachtgeld is afhankelijk van het aantal maanden waarin de politicus de functie heeft vervuld, met een maximum van 38 maanden. Een politicus ontvangt 80% van zijn vorige salaris indien hij geen andere baan heeft. Als hij binnen 3 maanden geen andere baan heeft, dan is er een sollicitatieplicht. Als de politicus wel een andere baan heeft kan het wachtgeld gebruikt worden om het huidige salaris te verhogen tot het eerdere niveau. Dat politici wachtgeld krijgen is zeer begrijpelijk en naar mijn mening ook terecht, echter zouden er een aantal aspecten van de huidige wet veranderd moeten worden.

Als bewindspersoon ben je soms gedwongen om af te treden, zonder wachtgeld zou dit zorgen voor veel financiële onzekerheid, omdat je niet altijd kan terugkeren naar je oude baan. De kans voor politici om niet herkozen te worden is ook reëel, wachtgeld zorgt dan voor enige financiële ondersteuning. Een aantal wijzigingen met betrekking tot de duur van het wachtgeld zijn echter wel op zijn plaats. Als minister weet je van tevoren dat je een maximale aanstelling van 4 jaar hebt, waarom zou je na die periode dan óók nog eens 38 maanden wachtgeld moeten ontvangen? In mijn optiek is 12 maanden wachtgeld na de beoogde beëindiging van de functie meer dan genoeg. De tijdsduur waarvoor bewindslieden die aftreden wachtgeld ontvangen zou net als nu afhankelijk moeten zijn van hun diensttijd met een maximum van 12 maanden na de beoogde beëindigingsdatum van de functie. Als bewindspersoon zou je binnen 12 maanden meer dan genoeg tijd hebben om een nieuwe functie te vinden en als daar een lager salaris bij hoort, zou je je daar in 12 maanden voldoende aan moeten kunnen aanpassen.

Naast wachtgeld zijn er ook allerlei toeslagen waar politici gebruik van kunnen maken. Deze toeslagen zijn volkomen terecht, mits ze gebruikt worden voor hetgeen waarvoor ze bedoeld zijn. Zowel premier Mark Rutte als fractievoorzitter Klaas Dijkhoff kregen reiskostenvergoeding , terwijl zij de beschikking hadden over een door de VVD betaalde dienstauto met chauffeur. Zij hebben dus zelf geen reiskosten gemaakt en streken toch een vergoeding op van zo’n 4900 euro per jaar. Zij geven aan dat dit een ‘stomme fout’ is; dit vind ik echter overkomen als een slappe smoes. Met zo’n excuus overtuig je de kiezers en burgers onvoldoende en loop je het risico dat ze politici nog meer gaan zien als zakkenvullers. Naar mijn mening is dit een echte integriteitskwestie en dit zou op zijn minst beoordeeld moeten worden door de integriteitscommissie van de VVD.

Ik had gehoopt, zelfs verwacht, dat Rutte en Dijkhoff dit zelf hadden erkend en hadden afgezien van de reiskostenvergoeding. Hoewel je zou kunnen zeggen dat het ontvangen van wachtgeld door Dijkhoff niet onrechtmatig is, getuigt het niet van een goed beoordelingsvermogen. Dijkhoff verdient al een goed salaris (inclusief de nodige toeslagen) als Tweede Kamerlid en fractievoorzitter van de grootste partij van ons land. Afzien van het wachtgeld had hem dan ook gesierd.

Hoewel ik, als liberaal, de VVD een warm hart toedraag, moet ik bekennen dat ik teleurgesteld ben in het feit dat het vaak VVD bewindslieden zijn die verzeild raken in integriteitskwesties. Zo langzamerhand begin ik, en velen met mij, daar moe van te worden en dat is helaas ook terug te zien in de peilingen van afgelopen weken. De VVD lijkt steeds verder terug te zakken, dat komt mede door een gebrek aan bestuurlijk fatsoen.

 

Yanick Drouven

Commissie AP JOVD Groningen 2019-2020