Het Eurovisiesongfestival – een muzikaal feestje zonder politiek?

Het Eurovisiesongfestival: hoewel er gezegd wordt dat het Eurovisiesongfestival politiek neutraal is, is uit de afgelopen jaren gebleken dat daar bijzonder weinig van is terecht gekomen, dat in dit artikel uitgebreid uiteengezet wordt. Aankomende zaterdag houdt de JOVD een Eurovisiesongfestival viewing party op het Algemeen Secretariaat. Of je nou gaat voor de kwaliteitsmuziek of voor de politieke relletjes er om heen, gezellig wordt het zeker! 

Don’t mention the genocide!

Deelnemende liedjes mogen geen politieke lading hebben volgens de regels van het festival. Toch zond Armenië in 2005 het lied ‘Don’t Deny’ in, een lied over de Armeense Genocide, toen honderd jaar geleden. Onder andere Azerbeidzjan en Turkije, twee landen die de Genocide ontkennen, waren furieus, omdat de videoclip veel suggesties maakte naar de Armeense Genocide en het lied niet deel zou mogen nemen vanwege het politiek beladen onderwerp. Later heeft Genealogy de titel veranderd naar Facing the Shadow. Dat het lied een politieke agenda zou hebben bleven ze wel ontkennen. Uiteindelijk werden ze zestiende met 34 punten.

Anke Engelke: ‘Europe is watching you’

Azerbeidzjan is een groot fan van het Eurovisiesongfestival en ook helemaal in diens nopjes toen het land het festival mocht organiseren. De rest van Europa was er wat minder enthousiast over, vanwege de mensenrechtensituatie in het land. Daarnaast moesten vele mensen hun huis verlaten om ruimte te maken voor het nieuwe stadion waar het Eurovisiesongfestival gehouden zou worden. Tijdens het bekendmaken van de Duitse stemmen zei Anke Engelke dat “Tonight nobody could vote for their own country. But it is good to be able to vote. And it is good to have a choice. Good luck on your journey, Azerbaijan. Europe is watching you.

Israël op het Eurovisiesongfestival

Deelnemen aan het Eurovisiesongfestival beperkt zich niet tot louter Europese landen, deelname wordt bepaald met het lidmaatschap bij de EBU. Hierom kunnen landen als Australië en Israël meedoen met het liedjesfestijn. Niet alle landen zijn blij met Israëls deelname. In 1978 liet Jordanië het optreden van Israël niet zien. Toen bleek dat Israël aan de winnende hand was, stopten ze abrupt het programma, en lieten ze weten dat België het festival had gewonnen (België werd echter tweede). In 1980 heeft Marokko eenmalig meegedaan, en ontkenden hierbij de Israëlische deelname. Vanwege Israëls deelname doen ook Tunesië en Libanon niet mee. Libanon kreeg in 2005 een schorsing van drie jaar omdat het land Israël niet erkent en ook het Israelische optreden niet wilde uitzenden.

Overigens is Israël in 2000 zelf ook een keer keihard over de zeik gegaan, bij de deelname van de band PingPong, toen het land officieel in oorlog was met Syrië. Het lied gaat over een depressieve vrouw in een kibbutz die een onstuimige relatie heeft met een Syriër. PingPong wilde de Syrische vlag laten zien tijdens het optreden en deed dit uiteindelijk ook. Politici eisten dat ze zich terugtrokken, uiteindelijk is de band op eigen kosten naar Zweden gegaan. Ze hebben daar zelfs nog een Syrische vluchtelingenopvang bezocht. Het optreden werd direct afgekeurd door de nationale zender IBA, en daarop verklaarde de band dat twee van vier bandleden journalisten waren en dat ze eigenlijk puur voor de grap meededen. Uiteindelijk werden ze 22e met 7 punten. Waarschijnlijk had dit ook het een en ander te maken met de vocale talenten van de band.

Crimea a river

In 2017 probeerde Rusland Julia Samojlova af te vaardigen voor het songfestival in Oekraïne. Echter, Samojlova had eerder al de Krim bezocht via Rusland en mocht daarom het land niet opnieuw in. Russia 1 besloot hierop niet mee te doen aan het festival en dat betekende terugtrekken voor Julia Samojlova. Thuisblijven deed ze niet, ze gaf tijdens de halve finale een optreden in Sevastopol. Dit jaar kon ze wel meedoen, maar veel verder dan de halve finale is ze niet gekomen. Het werd toen meer dan duidelijk dat ze geen zangtalentje was, maar een pion van Poetin.

Rusland provoceerde niet zonder reden (in hun optiek), want het jaar daar voor won Jamala in Zweden met het nummer 1944. Het lied gaat over de deportatie van Krimtartaren in de jaren ’40 door de Sovjet-Unie omdat ze gecollaboreerd zouden hebben met de nazi’s. Jamala was geïnspireerd door haar overgroot-oma die het allemaal zelf had meegemaakt, zij en haar vijf dochters werden gedeporteerd naar Centraal-Azië. Een van dochters overleed het niet. Het refrein was in het Krimtartaars en verwijst naar een kinderliedje dat Jamala’s overgroot-oma voor haar gezongen heeft, en representeert een verloren jeugd. Het lied werd uitgebracht in een tijd dat Rusland net de Krim geannexeerd had, en veel Krimtartaren de annexatie niet erkennen. Rusland zond dat jaar het festival ook niet uit.

Conchita Wurst wat Europa kan overkomen

Een van de belangrijkste waarden die het Eurovisiesongfestival probeert uit te dragen is diversiteit. Het was in 2014 niet de eerste keer dat er een drag queen of transpersoon meedeed of won, maar desondanks bleek het nog genoeg te shockeren, een man met een baard. Ondanks dat veel mensen zeer positief waren over de deelname van Tom Neuwirth als Conchita Wurst, ging vooral Rusland erg over de zeik. Politici noemden dit het gevolg van de Europese integratie en dat we dat allemaal niet moeten willen en de Orthodoxe kerk noemt dit optreden het inperken op het laatste beetje christendom dat er nog is. Ook een hoge leider uit de Servische kerk was not amused, de overstromingen aldaar in 2014 noemde hij het gevolg en de straf van de winst van Conchita Wurst. BBC-presentator Terry Wogan noemde het een freakshow. Conchita zelf zal er geen moment minder om slapen, in The Observer zegt ze: “It’s funny that these people think I’m so powerful. I’ve figured out over the years, you can only hurt me if I love you; if I don’t know you, I really don’t care. There are people who want to kill me and I’m always like, ‘Well, get in line, darling.‘”. Voor Turkije was dit het definitieve moment om het festijn de rug toe te keren. Ze deden al een aantal jaar niet mee, en besloten als reactie op Conchita Wurst überhaupt niet meer mee te doen.

2018 – een jaar zonder controversies op het Eurovisiesongfestival?

De finale moet nog komen, en in de eerste twee halve finales waren er weinig politieke statements te horen. In het kader van de campagnes in Servië om de geboortecijfers op te krikken stuurde het land een band dat zingt over het belang van kinderen krijgen. Hoewel het land door is naar de finale, zijn er waarschijnlijk al vele baarmoeder gestorven na het horen van dit ‘kwaliteitslied’.

Twee landen die ook een politiek lied insturen zijn Frankrijk en Italië. De reden dat zij niet optraden in de halve finales is omdat zij als Big Five automatisch geplaatst worden in de finale vanwege hun financiële bijdrages aan het Eurovisiesongfestival. Frankrijk zingt over het waargebeurde verhaal van het kindje Mercy dat geboren werd uit een vluchteling. Madame Monsieur hebben de Franstalige lyrics taalkundig expres heel simpel gehouden zodat de boodschap bij zoveel mogelijk mensen overkomt. Italië stuurt met Ermal Meta and Fabrizio Moro een lied in over de aanslagen de afgelopen jaren in Europa, die ook genoemd worden. Het lied was geschreven naar aanleiding van de aanslagen bij het concert van Ariana Grande.

In het verleden gingen er stemmen op om Volksrepubliek China ook mee te laten doen aan het Eurovisiesongfestival, maar die kans hebben ze deze week flink verkwanseld. De eerste finale hebben ze gedeeltelijk niet vanwege tatoeages bij verschillende deelnemers en ook lhbt-vlaggen werden geblurd. Daar dit niet in lijn is met de waarden van de organisatie achter het Eurovisiesongfestival het land verboden om de tweede halve finale en de finale uit te zenden. Een kans op deelname is nu ook heel klein geworden.

Een Eurovisiesongfestival zonder politieke problemen is er nooit geweest en gaat er waarschijnlijk nooit komen. Maar misschien maakt dat het festival weer een stuk interessanter!

image sources

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *