Heeft Nederland behoefte aan een kiesdrempel?

Op 15 maart is het weer zover, de Tweede Kamer verkiezingen. Het moment dat het Nederlandse volk kan bepalen wie ons de komende vier jaar zullen vertegenwoordigen. Dit jaar waren er maar liefst 31 partijen in de race om op de kieslijst te komen.1 Een aantal van hen bleek niet op tijd aan de juiste vereisten te doen, waardoor wij het nu met 28 partijen moeten doen. Zien de burgers de bomen door het bos nog wel? De keuze is namelijk reuze. Moet Nederland niet naar een systeem waarbij het aantal partijen teruggedrongen wordt? Of is dit gelet op onze democratie ongeoorloofd?

Ontbreken kiesdrempel

Door het ontbreken van een kiesdrempel ‘zijn er nauwelijks blokkades om een nieuwe partij op te richten’.2 Volgens Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit ‘moet de opkomst van allemaal nieuwe politieke partijen niet als slechte ontwikkeling gezien worden. Het laat namelijk zien dat de democratie leeft’. ‘Tegenwoordig willen mensen politieke partijen die dichter op hun eigen visie aansluiten. Grote partijen beiden namelijk maar van alles een beetje’.3

Het is altijd goed om te zien dat de democratie onder onze bevolking leeft en dat er daardoor initiatief wordt genomen om politieke partijen op te richten. Alleen heeft het wel de keerzijde dat er op den duur een oerwoud aan politieke partijen ontstaat. De stemmer heeft zoveel keuze, dat het tot een beangstigend effect kan leiden: ‘op welke partij moet ik nu stemmen?’. Verder zorgt de aanwas van steeds meer politieke partijen ervoor dat de kieslijst steeds langer wordt.

Kiesdrempel

Een oplossing voor het probleem van het grote aantal partijen is de kiesdrempel. Dit houdt een minimum aantal zetels in die behaald moeten worden om in de Tweede Kamer te komen. Uit onderzoek van De Telegraaf volgde dat maar liefst negentig procent van de 14.500 deelnemers voor het zo snel mogelijk instellen van een kiesdrempel van vijf procent van de stemmen is.4 De VVD en het CDA pleiten beide voor een kiesdrempel. Het CDA wil een kiesdrempel van drie á vier zetels instellen. Weet een partij minder dan vier zetels te halen bij de verkiezingen, dan zal deze niet in de Tweede Kamer plaatsnemen. De VVD stelt nog hogere eisen, namelijk een kiesdrempel die vijf procent van de stemmen inhoudt. Een partij zal dan zeven zetels moeten halen om een plek in de Tweede Kamer te kunnen bemachtigen.5 Voor het instellen van een kiesdrempel is er een grondwetswijziging nodig. Dit is een langdurig proces.

De kiesdrempel houdt nieuwe politieke partijen dus tegen. Als Nederland vanaf 1956 een kiesdrempel van vijf procent van de stemmen zou hebben gehad, zou dit ook gevolgen hebben gehad voor een aantal politieke partijen die nu in de Kamer zitten. D66 was het dan namelijk niet gelukt om in 1967 een plek in de Kamer te bemachtigen. Verder zou GroenLinks er niet zijn, omdat haar voorgangers nooit voldoende zetels zouden hebben gehaald.6 En ook de SGP had niet meer in de Kamer kunnen zitten, want zij halen standaard nooit meer dan drie zetels.

Evenredige vertegenwoordiging

Een bezwaar van de kiesdrempel is dat de evenredige vertegenwoordiging beperkt wordt. Een deel van de kiezers wordt niet rechtstreeks in de Kamer vertegenwoordigd, omdat de partij waarop zij gestemd hebben geen zitting heeft in de Kamer. Dit komt natuurlijk ook voor in de gevallen waarin een partij onvoldoende stemmen heeft weten te halen om een zetel te bemachtigen. Maar bij een kiesdrempel wordt dit aantal burgers nog hoger. Het is de vraag of het instellen van een kiesdrempel wel handig is, zeker gelet op het huidige wantrouwen die burgers in de politiek hebben.7

Conclusie

Het instellen van een kiesdrempel brengt met zich mee dat kleine partijen een kleinere kans krijgen om een zetel in de Tweede Kamer te krijgen. Gelet op onze democratie, kan je je afvragen of dit wel verstandig is. Nieuwe politieke partijen, met nieuwe visies, ondervinden namelijk een behoorlijke beperking op het moment dat er een kiesdrempel is. In het verleden is zijn, zonder resultaat, meerdere voorstellen gedaan om de kiesdrempel te verhogen.8 Blijkbaar wordt er toch een grote waarde gehecht aan de evenredige vertegenwoordiging, zodat burgers het gevoel hebben dat hun politieke visie ook in de Kamer te horen zal zijn.

Show 8 footnotes

  1. In december streefden zelfs maar liefst 81(!) partijen naar een plek op de kieslijst.
  2. http://nos.nl/artikel/2150082-nederland-heeft-een-lange-traditie-van-splinterpartijen.html
  3. http://www.ad.nl/binnenland/de-democratie-leeft-81-partijen-streven-naar-kieslijst~a8be3a82/
  4. http://frontbencher.nl/wordt-hoog-tijd-kiesdrempel/
  5. http://www.rtlnieuws.nl/nederland/politiek/vvd-en-cda-kiesdrempel-om-kleine-partijen-te-weren
  6. http://peilloos.nl/2012/07/08/welke-effecten-zou-een-kiesdrempel-hebben
  7. http://peilloos.nl/2012/07/08/welke-effecten-zou-een-kiesdrempel-hebben
  8. http://www.parlement.com/id/vh8lnhrqszxw/kiesdrempel

image sources

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *