De oorsprong van de Brexit – IV

In het derde deel over de Brexit was te lezen over Groot-Brittannië en de monetaire unie, plus de onderhandelingen over de euro. In dit vierde deel valt te lezen over de daadwerkelijke aanloop naar de Brexit. 

Blair trad in juni 2007 af en werd opgevolgd door zijn minister van Financiën, Gordon Brown. Het eerste waarmee Brown werd geconfronteerd was een ontstemd volk dat een referendum had gewild over de Europese Grondwet. Brown sloot dit uit.1 Blair had in zijn laatste maanden als premier de deal rond het verdrag van Lissabon rond gekregen en onder de regering-Brown werd het verdrag ondertekend. Interessant genoeg was Brown als enige Europese regeringsleider afwezig bij de officiële ondertekening. Hij kon vanwege verplichtingen in Engeland niet komen en stuurde minister van Buitenlandse Zaken David Miliband. Pas later op de dag vloog hij naar Portugal en ondertekende hij het verdrag alsnog. Sinds 1997 had Labour een zeer pro-Europees beleid gevoerd. De eurosceptici waren wederom woest na het Verdrag van Lissabon en beschuldigden Brown er van de Britse soevereiniteit te hebben verkwanseld.2 Brown reageerde op deze en andere beschuldigingen met de opmerking dat hij achter een langdurig maatschappelijk debat over deze materie stond, maar achtte het verdrag zelf te ingewikkeld om in een referendum over te laten beslissen.3

De brexit-ballon gaat op

Bij de verkiezingen in 2010 werd Labour verslagen. De Conservative Party won echter niet voldoende zetels om met absolute meerderheid te kunnen regeren en een coalitie met de Liberal Democrats was noodzakelijk. Dit werd het eerste kabinet-Cameron.

Het Europese debat werd gelijk in 2010 gestart door de indiening van het voorstel voor de European Union Act door William Hague. Dit was een reactie op de European Union Act 2008 waarbij de Britten het verdrag van Lissabon hadden aangenomen. Het voorstel hield in dat er referenda moesten komen over amendementen aan het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). In 2011 werd de wet aangenomen.

In 2012 besloot Cameron in overleg met andere prominente leden van de Conservative Party (minister Hague en Chief of Staff Ed Llewellyn) voor 2017 een referendum te houden over het Britse lidmaatschap van de Europese Unie.4 Dit moest het Eurosceptische deel van de Conservative Party bezig houden en hem uiteindelijk helpen de verkiezingen van 2015 te winnen. In de tussentijd zou Cameron in Europa gaan onderhandelen over betere voorwaarden aan het Europese lidmaatschap. Begin 2013 gaf Cameron aan opnieuw over de voorwaarden van Europees lidmaatschap te gaan onderhandelen als de Conservative Party de verkiezingen van 2015 zou winnen. Daarna zou er een referendum komen.5 6 Deze belofte werd half 2013 omgezet in een wet, die de stemming in de Lords niet overleefde. Een tweede poging de belofte om te zetten in wetgeving strandde bij de ontbinding van het parlement vanwege de verkiezingen van 2015. Daarna ging het snel: eind januari 2016 was alle benodigde wetgeving rond.

Bij de Europese verkiezingen van 2014 werd de Conservative Party zwaar afgestraft door de Britse kiezer. Zij hielden van de 26 zetels nog maar 19 over, terwijl UKIP van 11 naar 24 zetels ging en daarmee de grootste Britse partij in het Europees Parlement werd. In datzelfde jaar veranderde de EU haar rekenmethode voor het berekenen van de contributie. De meeste lidstaten kregen geld terug. Negen landen, waaronder Groot-Brittannië, kregen een enorme naheffing.7 Cameron weigerde direct te betalen. Minister van Financiën George Osbourne beweerde nog even dat de naheffing gehalveerd zou worden, maar hij bleek ten onrechte de Britse korting meegerekend te hebben. Cameron kreeg veel kritiek vanuit de oppositie die hem ervan beschuldigde het dossier te lang op de plank te hebben laten liggen.8 De Europese Commissie zette de druk op de ketel door te dreigen met rente als de Britten weigerden te betalen.9 Onderhandelingen van Osbourne in Brussel leidden er weliswaar toe dat de deadline flink werd verruimd10, maar er werd niettemin betaald.

De aanloop naar het referendum over de brexit

Brexit werd een prominent thema in de verkiezingscampagne van 2015 met een voorkeur voor het referendum bij UKIP, verdeeldheid in de Conservative Party en Labour en felle tegenstand van wat de derde partij zou worden: de Scottish National Party. De Conservative Party won de verkiezingen en kreeg 24 zetels extra, waardoor de partij weer een absolute meerderheid in de Commons kreeg. Begin 2016 was de juridische kant van het referendum rond en in februari 2016 werd de datum vastgesteld op 23 juni. Dit was het startschot voor de campagne.

De Brexitcampagne kenmerkte zich doordat de grenzen tussen partijen af en toe weg leken te vallen. Zo voerde Cameron campagne met de nieuw gekozen Londense burgemeester Sadiq Khan (Labour) en voerde Tory-parlementslid Peter Bone campagne met Nigel Farage. Met name de grote partijen waren verdeeld over het vraagstuk. Zo ontstonden twee grote campagnes: Vote Leave en Britain Stronger in Europe.

Vote Leave had als voornaamste standpunt dat de organen van de EU niet opgewassen waren tegen de snelle veranderingen in de wereld en dat Groot-Brittannië er beter aan deed om los van het Europese project haar positie in de geopolitieke processen te bepalen. Een van de voornaamste punten die langskwam was dat de Britten 350 miljoen pond per week kwijt waren aan Brussel. Deze slogan werd levensgroot op een bus geplakt, maar op de dag na het referendum bleek de bewering niet waar te zijn.11 Greenpeace kocht de bus en verving het opschrift door de tekst “Time for truth”.12 Ook Europese politici mengden zich in het debat en Vote Leave had al snel Europarlementariërs Farage en Daniel Hannan in zijn kamp.

Britain stronger in Europe had als voornaamste standpunten dat Europa tot meer banen leidde, lagere prijzen veroorzaakte en betere rechten voor werknemers waarborgde. De standpunten werden voornamelijk opgehangen aan de vrijhandelszone en andere economische argumenten.

De campagne werd sterk bekritiseerd op zijn sterk economische invalshoek terwijl Vote Leave ook sterk aan het immigratiedebat hing. De campagne liet kansen liggen en twee weken voor het referendum was de propagandamachine stilgevallen. Een week na het referendum maakten reclamebureaus, waaronder het bekende bureau Saatchi & Saatchi, de posters bekend die de organisatie van de campagne had geweigerd.

Benieuwd naar de afloop van de Brexit? Het vijfde deel staat nu online!

Foto door (Mick Baker)rooster via Flickr.

Show 12 footnotes

  1. http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1556431/Gordon-Brown-rules-out-referendum-on-EU.html
  2. http://www.heritage.org/research/reports/2008/03/the-eu-lisbon-treaty-gordon-brown-surrenders-britains-sovereignty
  3. Der Spiegel, 14 juni 2008: http://www.spiegel.de/international/europe/opinion-ireland-punishes-the-eu-for-constitution-trick-a-559741.html
  4. Als we de Britse pers mogen geloven werd het besluit genomen in een pizzazaak op O’Hare Airport in Chicago: http://www.chicagotribune.com/news/chicagoinc/ct-brexit-ohare-pizza-20160624-story.html
  5. http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-21148282, geraadpleegd 22-08-2016
  6. Cameron’s coalitiegenoot Nick Clegg was het hier absoluut niet mee eens en stelde dat het referendum meer van doen had met de politieke belangen van de Conservative Party dan met het landsbelang. http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-21177614, geraadpleegd 22-08-2016
  7. De naheffing betrof 1,7 miljard pond, zo’n 2,1 miljard euro.
  8. http://www.theguardian.com/politics/2014/oct/24/david-cameron-in-dark-eu-bill-2bn-george-osborne, geraadpleegd 21-08-2016
  9. https://www.theguardian.com/world/2014/nov/03/uk-faces-punitive-interest-rates-if-cameron-ignores-eu-surcharge, geraadpleegd 21-08-2016
  10. http://www.theguardian.com/politics/2014/nov/07/uk-pays-full-eu-rebate-despite-osborne-claim-he-halved-it, geraadpleegd 21-08-2016
  11. http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/eu-referendum-result-nigel-farage-nhs-pledge-disowns-350-million-pounds-a7099906.html, geraadpleegd 22-08-2016
  12. http://www.telegraph.co.uk/news/2016/07/18/greenpeace-rebrand-vote-leave-bus-with-messages-of-hope/, geraadpleegd 22-08-2016

image sources

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *